Kosova është vendi i vetëm nga Ballkani Perëndimor që nuk ka të miratuar ende marrëveshje te tregtisë së lirë me vendet e EFTA-s, më konkretisht me Zvicrën, Norvegjinë, Islandën dhe Lihtenshtajnin.
Ndërkohë, shkëmbimet tregtare mes Kosovës dhe këtyre vendeve, janë rritur vit pas viti, e sidomos eksportet në këto vende. Vetëm për në Zvicër, eksportet e Kosovës në muajin dhjetor 2021 dhe janar 2022, përbënin 6.6 për qind, perkatësisht 6.9 për qind të të gjitha eksporteve të Kosovës, përcjell Buletini Ekonomik.
Në fillim të vitit 2018, Kosova kishte filluar komunikimin me Sekretariatin e EFTA-s dhe tek në muajin nëntor të po atij viti, në Gjenevë ishte nënshkruar Deklarata e Përbashkët për Bashkëpunim ndërmjet Kosovës dhe 4 vendeve të EFTA-s. Ndërsa, në muajin nëntor 2020 ishte mbajtur takimi i parë i Komitetit të Përbashkët ndërmjet Kosovës dhe vendeve të EFTA-s. Komiteti i Përbashkët përbëhet nga ministrat e katër vendeve dhe është organi më i lartë vendimmarrës.
Sytrime Dervisholli, eksperte e tregtisë, përmes një statusi në facebook, është shprehur se një marrëveshje e tregtisë së lirë me vendet e EFTA-s (Zvicra, Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) është shumë e rëndësishme për komunitetin e biznesit dhe Kosovën në përgjithësi.
Dervisholli potencon se vendet e EFTA-s kanë bazë shumë të zhvilluar industriale dhe ofrojnë eliminim total të detyrimeve të importit për të gjitha produktet industriale, ndërsa produktet bazë bujqësore të tilla si: gruri, qumështi ose sheqeri, zakonisht trajtohen në marrëveshjet dypalëshe të lidhura ndërmjet shteteve individuale të EFTA-s dhe vendit partner, në këtë rast Kosovës. Ndërsa, për produktet bujqësore të përpunuara (si supa, kosi ose çokollata), EFTA në parim jep tregti të lirë.
Përveç këtyre, në marrëveshjet e tregtisë së lirë mes vendeve, Dervisholli thotë se trajtohen edhe produktet e origjinës ku në përgjithësi kërkohen rregulla të thjeshta dhe liberale të origjinës për operatorët ekonomikë, pastaj trajtohet lehtësimi i tregtisë, masat sanitare dhe fito sanitare, rregulloret teknike dhe standardet që mund të dërgojnë në barriera teknike në tregti, mjetet juridike tregtare, të drejtat e pronësise intelektuale, rregullat e konkurrencës, dispozitat e tregtisë në shërbime, investimet, prokurimi publik dhe dispozitat që kanë të bëjnë me tregtinë dhe zhvillimin e qëndrueshëm apo çeshtjet mjedisore.
“Duke marrë parasysh trendet pozitive të eksportit në drejtim të vendeve të EFTA-s dhe veprimet e ndërmarra institucionale të cekura më lartë në drejtim të arritjes së një marrëveshje të tregtisë së lirë me keto vende, është më se e nevojshme që Kosova të vazhdojë edhe më tej angazhimin e saj për të finalizuar këtë marrëveshje”, shkruan tutje Dervisholli.
Ajo shton se një Marrëveshje e Tregtisë së Lirë me vendet e EFTA-s, përveç rëndësisë që ka nga aspekti tregtar dhe ekonomik, do të forconte edhe më tej imazhin dhe pozicionin e Kosovës në raport me partnerët e tjerë tregtar dhe me investitorët e huaj, ata ekzistues dhe potencial. /Buletini Ekonomik/
