Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) ka publikuar sot analizën “Krijimi i një Kornize të Nivelit Investues për Energjinë e Ripërtërishme në Kosovë”, sipas së cilës Kosova duhet të ndërmarrë reforma të rëndësishme ligjore për të krijuar një mjedis më tërheqës për investimet në sektorin e energjisë së ripërtërishme.
Sipas raportit, ndonëse Kosova ka potencial të madh për zhvillimin e projekteve të energjisë diellore dhe asaj me erë, realizimi i këtij potenciali vazhdon të kufizohet nga një sërë pengesash që lidhen me pasigurinë rregullatore, procedurat komplekse administrative, mungesën e instrumenteve për uljen e rrezikut investues dhe vështirësitë në sigurimin e financimit afatgjatë.
INDEP vlerëson se krijimi i një “kornize të nivelit investues” është një nga hapat më të rëndësishëm për të rritur besimin e investitorëve vendas dhe ndërkombëtarë. Sipas institutit, një kornizë e tillë duhet të garantojë stabilitet të politikave energjetike, rregulla të qarta dhe të parashikueshme për investitorët, si dhe procese transparente dhe efikase për dhënien e lejeve dhe licencave.
Raporti thekson se investitorët kërkojnë siguri afatgjatë përpara se të angazhojnë kapital në projekte të mëdha të energjisë së ripërtërishme. Për këtë arsye, nga INDEP rekomandojnë që institucionet e Kosovës të krijojnë mekanizma që reduktojnë rrezikun financiar, përfshirë kontrata afatgjata për blerjen e energjisë, garanci për investime dhe instrumente të tjera që mund të lehtësojnë qasjen në financim nga bankat dhe institucionet financiare ndërkombëtare.
Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet edhe nevojës për koordinim më të mirë institucional. INDEP vlerëson se zhvillimi i projekteve të energjisë së ripërtërishme kërkon bashkëpunim të ngushtë ndërmjet ministrive, Zyrës së Rregullatorit për Energji, operatorëve të sistemit, komunave dhe sektorit privat, në mënyrë që procedurat të jenë më të shpejta dhe më efikase.
Sipas raportit, një mjedis investues më i favorshëm do të ndihmonte Kosovën të tërhiqte më shumë kapital privat për ndërtimin e kapaciteteve të reja prodhuese, duke kontribuar në diversifikimin e burimeve të energjisë dhe në uljen graduale të varësisë nga termocentralet me linjit.
INDEP argumenton se përshpejtimi i investimeve në energjinë e ripërtërishme nuk është vetëm një çështje e politikave klimatike, por edhe një domosdoshmëri ekonomike dhe e sigurisë energjetike. Rritja e prodhimit nga burimet e pastra, sipas analizës, do të ndihmonte në stabilizimin e furnizimit me energji, uljen e kostove afatgjata dhe krijimin e mundësive të reja për zhvillim ekonomik dhe punësim.
Raporti po ashtu nënvizon rëndësinë e harmonizimit të politikave energjetike të Kosovës me standardet dhe praktikat e Bashkimit Evropian. Sipas INDEP-it, avancimi i reformave në këtë drejtim do të lehtësonte integrimin e tregut energjetik të Kosovës me tregun rajonal dhe atë evropian, duke rritur konkurrueshmërinë dhe duke krijuar kushte më të favorshme për investitorët.
Si përfundim, INDEP thekson se krijimi i një kornize investuese të besueshme dhe të qëndrueshme për energjinë e ripërtërishme ka rol vendimtar në arritjen e objektivave të tranzicionit energjetik të Kosovës. Vetëm përmes reformave të mirëkoordinuara, stabilitetit rregullator dhe përmirësimit të klimës së investimeve, vlerësohet se vendi mund të shfrytëzojë potencialin e tij të konsiderueshëm në energjinë e gjelbër dhe të sigurojë një sistem energjetik më modern, më të qëndrueshëm dhe më konkurrues. /Buletini Ekonomik/
